و بشارت باد تو را به سرور و كرامت از خداى عزّوجلّ . " تا بايستد در محضر حق تعالى ؛ [ پس ] محاسبه فرمايد او را حسابى آسان و فرمان دهد او را به بهشت ، و آن مثال پيش اوست . پس مىگويد به او آن مؤمن : " خداوند رحمت كند تو را ؛ تو خوب كسى بودى كه با من خارج شدى از قبر ؛ و هميشه مرا بشارت به سرور و كرامت از جانب حق دادى تا آن‌كه ديدم آن را . تو كيستى ؟ " مىگويد : " من آن سرورى هستم كه داخل كردى او را بر برادر مؤمنت در دنيا ، خلق فرمود خداى تعالى مرا از آن تا بشارت دهم تو را " » . و در اين حديث شريف نيز دلالت واضحه است بر تمثّل و تجسّم اعمال در نشئهء آخرت ؛ چنانچه شيخ اجل ، بهاءالدين - قدّس سرّه - نيز فرموده در ذيل همين حديث شريف كه : « بعض اخبار دلالت مىكند بر تجسّم اعتقادات نيز . پس ، اعمال صحيحه و اعتقادات صحيحه به صور نورانيهء نيكومنظرى ظاهر مىشوند كه باعث مىشوند كمال سرور و ابتهاج را از براى صاحبشان . و اعمال سيّئه و اعتقادات باطله ظاهر مىشوند به شكل صور ظلمانيهء مستقبحه كه باعث مىشوند براى صاحبشان غايت اندوه دردناكى را . چنانچه جماعتى از مفسرين گفته‌اند در ذيل آيهء شريفهء يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً « 1 » . و ارشاد مىكند ما را به سوى اين معنا قول خداى تعالى : يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ « 2 » الآيه . و كسانى كه در آيهء شريفه تقدير قائل شدند و گفته‌اند : لِيُرَوْا جَزاءَ أعْمالِهِمْ ، و ضمير « يَرهُ » را به عمل برنگرداندند ، دور افتادند از حق » « 3 » ، انتهى كلامُه مترجماً رُفِعَ مقامُهُ الشريف . و در اين مقام كلام غريبى از بعض محدّثين جليل صادر شده است « 4 » كه ذكر نكردن

--> ( 1 ) - « روزى كه هر كس كارهاى نيك و بدى را كه انجام داده حاضر يابد ؛ و دوست دارد بين او و كارهاى بدش‌فاصله‌اى دور باشد » . ( آل عمران ( 3 ) : 30 ) ( 2 ) - « در آن روز مردم پراكنده بيرون آيند تا كارهايشان به آنها نشان داده شود » . ( الزلزلة ( 99 ) : 6 ) ( 3 ) - الأربعون حديثاً ، شيخ بهايى ، ص 402 ، شرح حديث 33 . ( 4 ) - مرآة العقول ، ج 9 ، ص 95 ؛ بحار الأنوار ، ج 71 ، ص 292 .